İŞSİZLİK VE KAYITDIŞI İŞSİZLİK

0
551

 

TÜİK in açıkladığı verilere göre, Ocak 2018 de işsizlik oranı %10.8 oldu. Türkiye’de 0cak 2108 de 3.4 milyon kişi işsiz. 15-24 yaş aralığındaki genç nüfus işsizlik oranı 2017 de %24.5 iken, 2018 in Ocak ayında %19.9 olmuş. Rakamları yorumlayacak olursak; istihdamla ilgili teşviklerin de etkisiyle, işsizlik oranında bir azalma görülüyor. ABD de mevsimsellikten arındırılmış genç işsizlik oranı Şubat 2018 de %9 du. AB n de en yüksek işsizlik oranları %23.5 ile Yunanistan,%19.8 ile İspanya ve %10.1 ile Almanya’da bulunuyor.2013 de yapılmış olan bir araştırmaya göre AB nde işsizlere; ortalama %73 oranında işsizlik maaşı ve sosyal yardımlar yapılırken, Finlandiya, İrlanda, Yunanistan ve Luxemburg’da bu oran %95 e yükselebiliyor.

İŞGÜCÜNÜN YÜZDESİ OLARAK İŞSİZ ORANI

TÜRKİYE OECD AVRUPA BİRLİĞİ
2015 10.2 6.8 9.4
2016 10.8 6.3 8.5

 

Aşağıdaki grafikte 2015-2017 yılları arasında Türkiye’de işgücünün durumu görülüyor. Tabloda bulunmayan verilere göre, 2009 yılındaki küresel ekonomik kriz nedeniyle tarım dışı işsizlik %16 ya, işsizlik oranı %13.1 e yükseldi. 2012 de en düşük düzeyine inerek, sırasıyla %10.3 ve %8.4 e kadar indi, daha sonra kademeli olarak yükselmeye başladı.

TÜRKİYE’DE İŞGÜCÜNÜN DURUMU 2015-1017

İŞGÜCÜ(M) İSTİHDAM(M) İŞSİZ(M) İŞSİZLİK ORANI% TARIM DIŞI İŞSİZ
2015 29.7 26.6 3.1 10.4 12.4
2016 30.5 27.2 3.3 10.8 13
2017 31.6 28.2 3.5 10.7 13

M:Milyon

Genç nüfusa yarı zamanlı iş ve staj olanaklarının artırılması gerekir. OECD verilerine göre , 2016 yılında, yarı zamanlı çalışma OECD de %16.7,Türkiye’de %9.5, AB nde %17.(Bu veriler sadece gençleri değil, bütün nüfusu gösteriyor)Gençlerin çoğu aynı zamanda okuduklarından, yarı zamanlı çalışmayı tercih edebilirler. Erken yaşta sigortalı olma ve bir gelire sahip olma, işsiz kalındığında işsizlik maaşı alma, referans gösterme gibi nedenlerle işgücüne katılırlar. Türkiye’de genç nüfus istihdamına özel bir önem verilip,bu yönde istihdam teşvik edilirken, kayıtdışılığın bulunmadığı ,özellikle bankacılık, sigortacılık, havayolları gibi hizmet veren sektörlerde sadece gençler istihdam ediliyor. İş güvenliğinin ve “sendika”laşmanın yetersizliği, yüksek düzeyde mobbing ve genç ve tecrübesiz elemanlara düşük ücret verilmesi gibi nedenlerle bütün bankalar ve havayolu şirketleri en fazla 35 yaşına kadar istihdam sağlıyorlar. Nitekim, son yıllarda bütün sektörlerde istihdam artarken, sadece bankacılık ve sigortacılıkta istihdam azalmış. Şimdiye kadar hiçbir bankanın üst düzey yönetimi hariç +35 e rastlamadım. Oysa hizmetler sektöründe bazı alanlarda çok tecrübeli olmak gerekir. Tecrübesiz bir pilot uçak düşürebilir. Genç ve tecrübesiz bir portföy yöneticisi fonları hatta bankaları batırabilir.

Aşağıdaki tabloda Dünya Çalışma Örgütü(ILO) verilerine göre,Türkiye ve diğer bazı ülkelerde çalışma saatleri yer alıyor. Türkiye’de haftalık çalışma saati 46 saat. Çalışan nüfusun %6.3 ü haftalık 30 saatten az çalışıyor. (Yarı-zamanlı çalışma).Türkiye’de çalışan nüfusun büyük çoğunluğu(%56.3) ü haftalık 30-48 saat çalışmaktadır. Kayıtdışı çalışanların(Ocak 2018 tarihinde %32.5 oranında) ve yurtdışından gelerek düşük ücretlerle çalıştıranların çokluğu gözönüne alınırsa, gerçek rakamların farklı olduğunu düşünebiliriz.Türkiye’de bulunan 3.5 milyon Suriye’linin bazıları kayıtdışı çalışmaktadır, ayrıca sosyal yardım almalarına rağmen vergi ödememekte, sistem içinde yer almamaktadırlar. Kayıtdışı istihdamla ilgili olarak Nisan 2018 de yayınlanan Disk –Ar verilerinden oluşturulan tablo aşağıda yer alıyor:

KAYITDIŞI İSTİHDAM

% TARIM DIŞI% TARIM %
ERKEK 28.5 20.4 75.3
KADIN 41.3 25.5 90.8

KAYNAK:Disk-Ar Nisan 2018

Tabloya göre, kadınların tarımdaki kayıtdışı istihdamı %90 gibi çok yüksek bir orana ulaşıyor.Aile işletmesinde çalışıyor olsa dahi, tarım alanında çalışanların düşük prim ve uygun koşullarla sigortalı yapılması gerekiyor.

Diğer yandan, özellikle hizmetler sektöründe mesai saatleri dışında hiçbir ücret ödenmeden de istihdam yapılmaktadır. Gelişmiş ülkelerde saat başı çalışma ücreti daha yüksek bulunduğu ve profesyonel işgücünü saatle çalıştırma daha ekonomik olduğu için, haftalık 30 saatin altında çalışma oranı daha yüksektir. ABD de ve İsviçre’de haftalık ortalama 37 saat ,İngiltere’de ve Almanya’da 36 saat , Japonya’da haftalık ortalama 39, Kore’de 43 saat çalışılmaktadır.

ÜLKELERE GÖRE ÇALIŞMA SAATLERİ

 

Ortalama haftalık çalışma saati 30 saatten az çalışan % 30-48 saat arası çalışan %
TÜRKİYE 2017 46 6.3 56.3
ABD 2017 37 15.6 67.4
ALMANYA2016 36 21.5 60.6
İNGİLTERE2016 36 22.9 54.2
İSVİÇRE 37 23.2 52
YUNANİSTAN 41 14.7 73.5

Kaynak:ILO

 

ILO verilerine göre,kayıtdışı işçi çalıştırma oranları ise, Afrika’da %85.8,Körfez Ülkelerinde %68, Amarika’da %40 oranlarında bulunuyor. Eğitim düzeyi arttıkça kayıtdışılık azalırken,en fazla kayıtdışı işçi tarım sektöründe bulunuyor. Türkiye’de de dünyada da aynı durum söz konusu.

OECD ülkelerinde 2016 yılında kadın istihdamı, toplam istihdamın %44 ü iken, Türkiye’de %46.7 (kaynak OECD )Bu rakamın yanlış olduğunu düşünüyorum, her ne kadar kaynak OECD olsa da. Aile işinde çalışan hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmayan aile işçisi, tarım işçisi olan kadınlar istihdama dahil edilmişler, ayrıca çeşitli nedenlerle eşi üzerine işletme açan erkekler de bulunuyor. Kadınlar böylece işveren, işyeri sahibi oluyor, ancak işletmenin bütün vergileri, borçları üzerlerine yıkılıyor.2016 yılında AB’nde %15.8 oranında kendi işyeri olanlar varken, Türkiye’de bu oran %32.4. Daha müteşebbis bir toplum olarak görülsek de, birçok kişi aslında iş bulamadığı için kendi işyerini kuruyor olabilir mi?

Genç ve vasıflı nüfusun azaldığı bazı AB ülkelerinde vasıflı işgücü birden fazla işte çalışmaktadır. Eurostat verilerine göre, 2002-2016 yılları arasında AB’ndeki 28 ülkede yüksek eğitimli işgücünün %5 i birden fazla işyerinde çalışıyordu. Polonya’da 2000 yılında yüksek eğitimli nüfusun %16.3 ü birden fazla işte çalışmaktaydı. Eurostat öngörülerine göre;2020 yılında 20-64 yaş aralığındaki nüfusun % 75 inin çalışıyor olduğu, 20 milyondan az insanın yoksulluk riski altında olacağı tahmin ediliyor.

2017 yılında erkeklerin işgücüne katılım oranı %71.1 iken, kadınların katılımı %33.5. Türkiye’de işverenler, kadınları doğum izni, süt izni ve çocuklarla ilgili mazeretleri nedeniyle çalıştırmak istemiyorlar. Oysa, AB ülkelerinde erkeklere de çocuklarının doğumunda izin verilebiliyor. Böylece, cinsler arasında eşitlik bir nebze de olsa sağlanmaya çalışılıyor. Ayrıca Türkiye’de daha iş alım sürecinde kadınlara yöneltilen son derece ayrımcı , cinsiyetçi ve bizzat muhatap olmak zorunda kaldığım sorulara da ciddi cezalar uygulanıyor. Henüz işe almadığınız bir kişiye sırf kadın olduğu için hangi mantıkla “çocuk sahibi olacak mısınız” diye soru sorabiliyorsunuz? Hayret doğrusu. Aynı soru neden erkek elemana sorulmuyor, ve neden hala böyle soruları sorabilenler cezalandırılmıyor?