PRİENE ANTİK KENTİ

0
2937

Günümüzde Güllübahçe köyünün yukarısında yer almaktadır. Milattan önce 1. Ve 2.yüzyıllarda bu şehrin orta ve batı kısımları depremlerle yıkılmıştı. Bu tarihlerde deniz kıyısında olan ve ticari açıdan hareketli olan Priene, MS .1.-4. yüzyıllarda ,liman koyunun Büyük Menderes nehrinden gelen alüvyonlarla dolması sonucu, ticari önemini kaybetmişti. MS. 129 Tarihinden sonra, Priene Roma’nın Asia eyaletine bağlandı. Şehrin mimarının, düzenli ve birbirini kesen yollardan oluşan şehir planını uygulayan  Hippodamus  olduğu tahmin edilmektedir. Hippodamos’un kişiliğini ve fikirlerini açıklayan Aristo şunları yazmaktadır {Politika II, 5)’Eurifon’un oğlu, Miletoslu Hippodamos (şehirleri bölmeği icat etmiş ve Pire’yi bölmüştür. Gösterişe meraklı idi. Saçları uzundu, pahalı süsleri vardı. Yalnız kışın değil, yazın da, sade fakat ağır yünlüler giyerdi. Doğal bilimlerde bilgin olmak hevesinde idi). En iyi devlet şekli hakkında, politikacı olmadığı halde fikir yürüten ilk insandı. Devleti, üç sınıftan meydana gelen on bin nüfuslu bir şehir üzerine kurulmuştu. Bu sınıfları zanaatkarlar, çiftçiler ve vatanın savunucusu olan askerler yapıyordu. Toprak da kutsal, devlet ve özel olmak üzere üçe ayrılmıştı. Kutsal topraklar tanrılara yapılan mutad adakları sağlayacaktı. Devlete ait topraklar cenkçi sınıfı besleyecek, özel topraklar da çiftçilere ait olacaktı.

Priene antik kenti, ilk olarak 1868-69 kışın İngiliz Allen tarafından kazılmış, 19.yy.da Alman arkeologlar Athena tapınağının temeli ile ilgilenerek; sondaj yapmışlardır. Şehre Doğu ve Batı kapılarından giriliyordu.

O dönemde ticaret yapılan şehirlerin farklı dinlerine saygı gösteriliyor; tüccarlar birbirilerine küçük altın ve gümüşten yapılmış tanrı heykelcikleri hediye ediyorlardı. Bu nedenle de Priene’de Mısır tanrıları kutsal alanı bulunuyordu. Ayrıca ilk sinagoglardan biri, piskoposluk kilisesi, Athena kutsal alanı, Demeter ve Asklepios kutsal alanları da yer almaktadır. Şehirde her inançtan insanın ibadet edebilecekleri inanç merkezleri vardı. Her Roma şehrinde bulunan, hamam agora (Pazar) da bulunuyordu.

PRİENE TİYATROSU

Tiyatro, yarım daire şeklinde 2500 seyirci kapasitesine sahiptir. Antik tiyatrolar, şehrin nüfusunun 1/10 u na göre inşa edilirlerdi, buna göre şehirde 25000 kişi vardı. Şehrin önde gelenlerinin oturduğu, aslan pençeli mermer koltuklardan birkaç tanesi en ön sırada yer almaktadır. Bu yerler; Agonethetler(oyunları ya da şenlikleri düzenlemekte görevli memurlar) tarafından yaptırılır ve tanrı Dionysus ‘a sunulurdu. Tiyatro tanrısının sunağı ise, 1. Sıranın ortasında idi. Antik dönemlerde tiyatrolarda sunulan oyunlar, tanrının yüceltilmesi ve kurban sunumuyla ilişkiliydi. Millatan Önce 2.yüzyılda oyunlar, yarım sütun şeklindeki pavelerin üstüne oturtulmuş olan sahneye ,şeref yerleri ise 5. Sıraya ve ortada yer alan bir bölüme kaydırılmıştı. Bu dönemden itibaren orkestranın bulunduğu bölümün arkasına kaidelerinde yazıtlar bulunan heykeller  konularak;  daha da güzelleştirilmiştir.

ATHENA TAPINAĞI

Tapınağın planı MÖ 4.yy da mimar Pytheos tarafından kentin tanrıçası Athena Pollas adına yapılmıştır. Büyük İskender tarafından desteklenen inşaat, Roma İmparatoru Augustus (MÖ27-MS14 ) döneminde de devam etmiştir. Tapınak, ion düzeninde inşa edilmiştir.Tapınağın sütun sayısı 6*11 di.37.15*19.5 metrelik alanı kapsamaktadır.

Pronaos :ön avlu,

Cella ve kült heykel kaidesi

Opisthodum:arka avlu

Tapınağın üç ana bölümüdür.Athena kutsal alanının 5 sütunu 1960’lı yıllarda yeniden restore edildi. Bu tapınak, antik çağlarda da meşhur olup, MÖ 4.yy da en büyük bina olarak biliniyordu. Tapınakla altar arasında , grek yazısıyla tapınağın Athena ve Roma’nın ilk imparatoru olan Augustus’a adandığına dair bir kitabe yer almaktadır.

Prytaneion

Priene antik kentinde bulunan bu bina, şehrin seçkinlerinin toplantı yeriydi. Aynı zamanda yabancıların karşılandığı, Kutsal ateş Hestia’nın sürekli yandığı bir mekandı. Bina, MS.3.yy da halen kullanılmaktaydı. Şehir konseyi olan Buleuterion ile bitişikti. Bu binada,MÖ.2.yy.da yapılmıştı. Zaman içinde yenilenerek; kullanılmaya devam edildi. Bina en az 500 kişi alabilirdi.